عمليات كربلاي ۲

مقدمه

عمليات كربلا 2 از سري عمليات هاي كربلا است كه در سال 1365 و در پاسخ به استراتژي دفاع متحرك ارتش عراق به اجرا درآمد. كربلا 1 نام عملياتي بود كه توسط آن شهر مرزي مهران در مرداد ماه سال 1365 از اشغال مجدد عراق در آمده بود.

كربلا 2 در منطقه عمومي حاج عمران عراق- منطقه مرزي ايران و عراق در مجاورت شهر مرزي پيرانشهر ايران- انجام گرفت. اين منطقه با اجراي عمليات والفجر 2 در سال 1362 به تصرف نيروهاي مسلح ايران درآمد. همان گونه كه اشاره شد، ارتش عراق در سال 1365 با اعلام استراتژي دفاع متحرك دست به تحركاتي زد و از جمله منطقه حاج عمران را از نيروهاي ايراني بازپس گرفت. سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در شهريور1365 با اجراي عمليات كربلا 2، بخش عمده اي از منطقه تصرفي عمليات والفجر 2 را مجدداً متصرف شد، اما ارتفاع بسيار معروف 2519 كه مهمترين ارتفاع اين منطقه بود، همچنان در دست نيروهاي عراقي باقي ماند تا اين كه در زمستان سال 1366، لشكر 64 اروميه از نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران با اجراي يك عمليات كم نظير كوهستاني و در شرايط جوي بسيار سخت كه برودت هوا بعضاً به كمتر از 30 درجۀ سانتي گراد زير صفر، و ارتفاع برف در بعضي از مناطق به بيش از چند متر مي رسيد، با بهره گيري از نيروهاي ورزيده گردان جنگاورِ لشكر و چند گردان ديگر، ارتفاع 2519 را نيز آزاد كرد. از جمله وقايع مهم عمليات كربلا 2، شهادت محمود كاوه فرمانده شجاع و دلاور لشكر ويژه شهدا سپاه پاسداران انقلاب اسلامي است. در ادامه شرح عمليات كربلا 2 از نظر خوانندگان محترم مي گذرد.  

مرور كوتاهي بر عمليات:

اگر چه زمان عمليات كربلاي 2 مربوط به دوره اي است كه راهبرد تعقيب متجاوز در جبهه هاي شمالي پايه ريزي شده بود، وليكن تا قبل از احساس بن بست در جنوب، اجراي اين راهبرد جدي نشد. به عبارت ديگر اجراي عمليات كربلاي 2، بيش از هر چيز متاثر از راهبرد معروف به دفاع متحرك ارتش عراق بود. در اين دوره، ارتش عراق در مورخه 24 ارديبهشت 1365 در منطقه حاج عمران به ارتفاعات 2519 و شهيد صدر حمله كرد و دست آوردهاي عمليات والفجر 2 را به اشغال در آورد. از آنجا كه تسلط و اشراف دشمن بر منطقه، نيروهاي خودي را تحت فشار قرار مي داد و پيوسته متحمل تلفات مي كرد، بنابراين عمليات كربلاي 2 با فرماندهي سپاه در دو محور شمالي و جنوبي در منطقه حاج عمران طرح ريزي و فعاليت هاي مقدماتي براي اجراي آن درمنطقه آغاز گرديد و تعدادي از نيروهاي جهاد سازندگي براي ايجاد خاكريز و مواضع پدافندي مناسب براي رزمندگان چند روز قبل از عمليات وارد عمل شدند.

 
در اين عمليات، چندين لشگر از جمله لشگر قدس گيلان نيز پس از توجيهات لازم توسط برادر شمخاني از سنندج به سمت حاج عمران حركت نمودند و در منطقه مورد نظر استقرار يافتند. ماموريت اصلي لشگر قدس گيلان در اين عمليات تصرف و تامين ارتفاع وارس از اهداف كليدي منطقه بوده است. لشگر قدس گيلان با چهار گردان پياده، يك گردان ادوات و يك گردان توپخانه به همراه ساير گردان هاي پشتيباني در اين عمليات شركت داشتند. عمليات كربلاي 2 در ساعت يك بامداد مورخ 10 شهريور 1365 با رمز مبارك يا اباعبدالله الحسين (ع) در منطقه عملياتي حاج عمران و با اهداف انهدام نيروهاي دشمن، تسلط بر ارتفاعات حساس منطقه و كمك و تداوم مبارزين مسلمان شمال عراق و تصرف مجدد ارتفاع مهم 2519 و شهيد صدر و به وسعت منطقه عملياتي 50 كيلومتر مربع آغاز شد و در محور شمالي، ارتفاع شهيد صدر تصرف شد، اما در محور جنوبي، هوشياري و مقاومت دشمن موجب شد تا نيروهاي خودي به عقب باز گردند و ارتفاع 2519 دردست دشمن باقي ماند. لشگر قدس گيلان در اين عمليات بزرگ 194 شهيد از جمله سردار شهيد قلي پور- شهيد گلساني- شهيد محمد نژاد- شهيد رضوان خواه و شهيد قبادي را تقديم اسلام و انقلاب نمود.

حماسه در حاج عمران/ تحليلي بر عمليات كربلاي 2 و شهادت سردار محمود كاوه
  آنچه در زير مي خوانيد گزارشي تحليلي- توصيفي- روايي از عمليات غرورآفرين كربلاي 2 مي باشد. عملياتي كه در آن سپاه اسلام، شهيد محمود كاوه فرمانده لشكر ويژه شهدا را از دست داد. در اين گزارش عملكرد تيپ 9 بدر در اين عمليات مورد تحليل قرار گرفته است

عملكرد تيپ 9 بدر در عمليات كربلاي 2:

 
تيپ 9 بدر تشكلي از نيروهاي مجاهد و ارتشيان عراقي است كه از شروع جنگ تحميلي و يا در طول آن با هجرت يا پناهده شدن به ايران، در كنار نيروهاي سپاه پاسداران شروع به فعاليت كرده اند. اين نيروها عموماً در ارتش عراق افسر و درجه دار بودند. بيشتر افراد كادر تيپ نيز از نيروهاي عراقي بودند.
اين تيپ ابتدا در قالب گردان هاي «شهيد صدر» به وجود آمد و در كنار نيروهاي خودي در عمليات بدر حضوري شايسته داشت. پس از آن نيز در چند عمليات در «هور» از جمله عمليات «قدس» و «عاشوراي 4» شركت كرد و موفقيت هايي را نيز به دست آورد، سپس با ادغام در نيروهاي «قرارگاه رمضان» همكاري خود را با اين قرارگاه آغاز كرد.

 
اين تيپ به استعداد سه گردان از نيروهاي مجاهد عراقي و يك گردان از اسيران داوطلب، در مجموع با 650 نيرو در عمليات كربلاي 2 شركت كرد. آنچه براي اولين بار در طول جنگ در اين عمليات انجام شد، حضور يك گردان از اسيران داوطلب شامل سربازان، درجه داران و افسران عراقي بود.
راوي تيپ 9 بدر (علي مژدهي) روحيه نيروهاي اين تيپ را قبل از حركت آنها براي عمليات چنين تشريح كرده است: «كليه نيروها با داشتن روحيه اي بسيار قوي، دسته دسته ضمن آماده شدن براي حركت، با برگزاري مراسم سينه زني و نوحه خواني به پادگان شور و حال عجيبي داده بودند. عده اي از برادران نيز مشغول نوشتن وصيتنامه بودند و همگي بي صبرانه منتظر حركت به سمت منطقه عملياتي بودند. در گردان اسرا نيز اين وضعيت به چشم مي خورد، عده اي در حال نوحه خواني و سينه زني بوده و هركدام با ديدن فرمانده تيپ او را در بغل گرفته و با خنده به وي نويد پيروزي مي دادند.»
راوي در شرح اقدامات اين تيپ در عمليات كربلاي 2 نوشته است: «در حالي كه منطقه با خمپاره هاي منور دشمن روشن شده است، نيروهاي تيپ حركت خود را به آرامي به سوي اهداف تعيين شده ادامه مي دهند. كليه گردان ها قصد دارند كه در بين ساعت 22 تا 23 به پاي كار برسند. گردان شهيد صدر در ساعت 22 به نزديكي خط اول دشمن مي رسد و دسته خط شكن با استقرار در جلو گردان، آماده هجوم نهايي مي شود. برادران واحد تخريب در حال خنثي سازي مين معابر در زير نور منورها و شليك خمپاره هاي دشمن هستند كه ناگهان دشمن متوجه نيروهاي خودي مي شود و آنها را به رگبار گلوله مي بندد و به دنبال آن درگيري آغاز مي شود.

 
نيروها با عبور از معابر، خود را به خاكريز دشمن مي رسانند و زير آتش و نارنجك هايي كه به سوي آنان پرتاب مي شود، به داخل كانال جلو خود مي روند و جنگ تن به تن را در داخل كانالي با عرض كم و ارتفاع نزديك به يك و نيم متر آغاز مي كنند. دشمن كه با هجوم قدرتمندانه نيروهاي خودي مواجه شده است، به رغم مقاومت شديد، سنگر به سنگر عقب مي رود. در اين هنگام يكي ديگر از گردان هاي تيپ 9 بدر (شهيد دستغيب) موفق مي شود با شكستن خط دشمن از پشت اوحمله كند؛ اين امر سبب مي شود كه نيروهاي دشمن با ناامن ديدن وضعيت خود دست ازمقاومت بردارند. به دنبال آن گردان شهيد صدر موفق مي شود با گردان شهيد دستغيب الحاق كند و هر دو به سوي مثلث انتهايي ارتفاع پيشروي كنند؛ براثر اين حركت بقيه افراد دشمن به عقب مي گريزند و نيروهاي دو گردان روي مثلث انتهايي مستقر مي شوند.
يكي ديگر از گردان هاي تيپ 9 بدر (گردان حمزه) كه عمدتاً از اسيران عراقي تشكيل يافته است، به منظور كمك به آنها وارد عمل مي شود و با حركت سنگر به سنگر در داخل كانال ها به پيشروي ادامه مي دهند.
با روشن شدن هوا تمام منطقه پاكسازي مي شود و در نتيجه ارتفاع شهيد صدر و يال آن و ارتفاع صخره اي به دست نيروي چهار گردان از تيپ 9 بدر تصرف مي شود و دشمن با برجا گذاشتن كشته ها و اسيران بسيار از اين منطقه عقب نشيني مي كند.»

ارتش جمهوري اسلامي ايران و عمليات كربلا 2:

با توجه به اين كه عمليات كربلا 2 توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامي طرح ريزي و اجرا گرديد، اما به مانند همۀ عمليات هاي ديگر، نيروي هوائي، پدافند هوائي، هوانيروز و توپخانه هاي مستقر در منطقه از اين عمليات پشتيباني هاي لازم را به عمل آوردند. براي مثال هوانيروز ارتش در عمليات كربلا 2 با به كارگيري 16 فروند بالگرد و انجام 200 ساعت پرواز، 164 نفر مجروح را تخليه، 300 نفر رزمنده را ترابري و 24 تن مهمات و تداركات را حمل نمودند.

نتايج عمليات:

مناطق آزاد شده ارتفاعات 2000،1800،1700،1600،2200،2435 و بخشي از جاده حاج عمران، دربند- چومان مصطفي وگردكو. تجهيزات منهدم شده دشمن يك فروند هواپيما، يك فروند بالگرد، چندين انبار مهمات، تعداد زيادي سلاح سبك ونيمه سنگين. يگان هاي منهدم شده دشمن بيش از 50 درصد از تيپ هاي 604 ،98 ،807 پياده، گردان كماندويي ابوعبيده، گردان كماندويي تحت امر لشگر 23تيپ هاي 438و91 پياده كمتر از 50 درصد تعداد كشته وزخمي بيش از 3000 نفر، تعداد اسراء 200 نفر،غنايم شش دستگاه تانك، ده ها دستگاه خودرو مقدار زيادي سلاح سبك ومهمات.

گردانهاي عمل كننده: گردان كميل، كردان ميثم، گردان حمزه، گردان امام حسين(ع)، گردان ادوات و گردان توپخانه

خلاصه گزارش عمليات:

نام عمليات : كربلاي 2

زمان اجرا : 10/6/1365

مكان اجرا : منطقه عملياتي حاج عمران عراق – محور شمالي جبهه جنگ
 

رمز عمليات : يا اباعبدالله الحسين (ع)

ارگان هاي عمل كننده : ارتش و سپاه
 

اهداف عمليات : تصرف قله 2519 و ارتفاعات شهيد صدر و خارج ساختن خطوط خودي از اشغال دشمن
 

تلفات دشمن : 3200

نقشه عمليات